PTSS en complex trauma hebben met elkaar te maken, maar betekenen niet hetzelfde. Toch worden de termen vaak door elkaar gebruikt. Dat is begrijpelijk, want er kan overlap zijn. Tegelijk is het verschil belangrijk, omdat het helpt om beter te begrijpen wat er speelt en welke behandeling waarschijnlijk beter past.
PTSS: klachten na een duidelijk afgebakende gebeurtenis
PTSS ontstaat meestal na een duidelijk afgebakende, zeer ingrijpende gebeurtenis. Denk aan een ongeluk, geweld of een andere situatie waarin je je ernstig bedreigd of machteloos voelde. De klachten zijn vaak redelijk goed te verbinden aan die ene gebeurtenis.
Vaak staan herbelevingen, vermijding en voortdurende spanning op de voorgrond. Ook kunnen schuld, somberheid of vervreemding een rol spelen.
Complex trauma: gevolgen van langdurige onveiligheid
Met complexe traumatisering wordt meestal verwezen naar de gevolgen van langdurige of herhaalde onveiligheid, vaak in afhankelijke relaties. Wanneer daarbij naast PTSS-kernsymptomen ook aanhoudende problemen in emotieregulatie, negatief zelfbeeld en relaties op de voorgrond staan, kan sprake zijn van complexe PTSS zoals beschreven in ICD-11.
Naast PTSS-klachten kunnen er dan ook bredere problemen spelen, zoals moeite met emotieregulatie, een negatief zelfbeeld, schaamte, wantrouwen of problemen in relaties. De klachten zijn vaak minder duidelijk aan een enkel moment gekoppeld en meer verweven met hoe iemand zichzelf en anderen ervaart.
Kan er overlap zijn?
Ja. Iemand kan bijvoorbeeld een voorgeschiedenis hebben met langdurige onveiligheid en daarnaast PTSS-klachten ontwikkelen na een afzonderlijke ingrijpende gebeurtenis. Daarom is een goede beoordeling belangrijk. Het gaat niet alleen om het label, maar om het totaalbeeld van klachten en achtergrond.
Waarom is dit verschil praktisch relevant?
Het verschil is relevant omdat niet iedere klacht dezelfde aanpak vraagt. Wanneer klachten vooral samenhangen met een duidelijk afgebakende gebeurtenis, kan een gerichte traumabehandeling goed passen.
Wanneer problemen breder verweven zijn met langdurige onveiligheid, emotieregulatie of relaties, is vaak een bredere of langdurigere behandeling nodig. Dat zegt niets over ernst of belangrijkheid. Het zegt alleen dat passende zorg vraagt om een goed onderscheid.
Wat betekent dit voor de route bij Flowment?
Flowment richt zich op volwassenen met PTSS-klachten na een duidelijk afgebakende ingrijpende gebeurtenis. Daarom is het belangrijk om tijdens screening en intake zorgvuldig te beoordelen waar klachten mee samenhangen en hoe afgebakend of juist verweven ze zijn.
Als behandeling bij Flowment minder goed past, betekent dat niet dat er niets aan de hand is. Het betekent alleen dat een andere vorm van zorg in zo’n situatie vaak beter aansluit.
Conclusie
PTSS en complex trauma overlappen soms, maar zijn niet hetzelfde. PTSS hangt vaak duidelijker samen met een specifieke ingrijpende gebeurtenis. Complex trauma verwijst meestal naar bredere gevolgen van langdurige onveiligheid.
Dat verschil is belangrijk, omdat het helpt om beter te beoordelen welke behandeling waarschijnlijk passend is.
Lees ook
- Voor wie is behandeling bij Flowment geschikt?
- Hoe ziet de intake bij Flowment eruit?
- Wat is PTSS? Symptomen en wanneer het verstandig is om verder te kijken?
Referenties
Brewin, C. R., Cloitre, M., Hyland, P., Shevlin, M., Maercker, A., Bryant, R. A., Humayun, A., Jones, L. M., Kagee, A., Rousseau, C., Somasundaram, D., Suzuki, Y., Wessely, S., van Ommeren, M., & Reed, G. M. (2017). A review of current evidence regarding the ICD-11 proposals for diagnosing PTSD and complex PTSD. Clinical Psychology Review, 58, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2017.09.001
Cloitre, M. (2021). Complex PTSD: Assessment and treatment. European Journal of Psychotraumatology, 12(Suppl. 1), 1866423. https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1866423
Karatzias, T., Shevlin, M., Fyvie, C., Hyland, P., Efthymiadou, E., Wilson, D., Roberts, N., Bisson, J. I., Brewin, C. R., & Cloitre, M. (2017). Evidence of distinct profiles of posttraumatic stress disorder (PTSD) and complex posttraumatic stress disorder (CPTSD) based on the new ICD-11 trauma questionnaire (ICD-TQ). Journal of Affective Disorders, 207, 181-187. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.09.032
